De woning verkopen bij een verhuis naar het woonzorgcentrum: kosten, zorgbudget en timing

Volgens de meest recente dagprijsmeting van het Departement Zorg (mei 2025, 816 woonzorgcentra) kost een woongelegenheid in een Vlaams woonzorgcentrum gemiddeld 74,52 euro per dag. Openbare voorzieningen zijn gemiddeld het goedkoopst (70,45 euro), commerciële het duurst (80,66 euro). Het goedkoopste woonzorgcentrum rekent 40,72 euro per dag, het duurste bijna 159 euro.

Op maandbasis komt dat volgens de OKRA-barometer 2025 neer op gemiddeld 2.294 euro zonder supplementen. Daarbovenop komen nog variabele kosten: medicatie, dokter, was, kapper, telefonie. Voor die extra's bestaat geen wettelijk maximum, al moeten ze wel gedetailleerd op de factuur staan.

Zet daar het gemiddelde netto pensioen tegenover — 1.701 euro per maand, voor wie een zuivere werknemersloopbaan had zelfs maar 1.523 euro — en het tekort loopt al snel op tot 600 à 770 euro per maand. Wie in het woonzorgcentrum verblijft, ontvangt doorgaans wel het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden (140 euro per maand), maar dat dicht de kloof niet. Het verschil moet uit spaargeld, uit de kinderen of uit de woning komen.

Naast het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden bestaat het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood (het vroegere THAB): 110 tot 739 euro per maand vanaf 66 jaar, afhankelijk van de zorgzwaarte én van een strenge inkomens- en vermogenstoets. Niet alleen pensioen telt mee, maar ook spaargeld, beleggingen, eigendommen en de opbrengst van een verkochte of geschonken woning.

Zolang u de woning gewoon bezit, weegt ze verrassend licht: er wordt gerekend met het niet-geïndexeerde kadastraal inkomen, waarvan de eerste schijf (743,68 euro) is vrijgesteld. Voor veel bescheiden gezinswoningen betekent dat: nauwelijks of geen impact.

Verkoopt u, dan verandert dat fundamenteel. De zorgkas rekent dan een fictief inkomen van 6% op de verkoopwaarde aan — niet op wat er van het geld overblijft. Er gelden wel correcties: bij de verkoop van de enige woning wordt een vrijstelling van circa 37.200 euro toegepast, en per verstreken jaar sinds de verkoop komt daar een abattement van 1.500 euro bij. In de praktijk leidt een verkoop volgens het Departement Zorg meestal tot een vermindering of stopzetting van het zorgbudget.

Twee zaken zijn cruciaal:

Volstaan pensioen, spaargeld en zorgbudgetten niet, dan kan de bewoner aankloppen bij het OCMW van de gemeente waar hij was ingeschreven. Het OCMW past dan het verschil tussen de factuur en de eigen middelen bij.

Wie nog een woning bezit, moet er rekening mee houden dat het OCMW verwacht dat dit vermogen eerst wordt aangesproken. Het OCMW kan zijn tussenkomst bovendien veiligstellen via een wettelijke hypotheek op de woning: de steun wordt dan later gerecupereerd uit de verkoop of de nalatenschap. Gratis is de OCMW-tussenkomst voor eigenaars dus zelden.

Daarnaast bestaat de onderhoudsplicht van kinderen. Het OCMW mag zijn kosten terugvorderen bij de kinderen volgens een wettelijke schaal (KB van 9 mei 1984): pas vanaf een netto belastbaar jaarinkomen van 29.043,35 euro (plus 4.066,07 euro per persoon ten laste) kan een bijdrage worden gevraagd, verdeeld per kind. Wie bijdraagt, kan 80% daarvan fiscaal inbrengen.

Elk OCMW beslist zelf of het die terugvordering toepast. Bij een telling van VRT NWS in 2023 deden 272 van de 300 Vlaamse gemeenten dat nog, terwijl 28 gemeenten de onderhoudsplicht hadden afgeschaft — en de politieke druk om ze overal af te schaffen groeit. Informeer dus altijd bij het concrete OCMW; de verschillen tussen gemeenten zijn groot.

Voor de gezinswoning zijn er na de verhuis drie scenario's. Verhuren lijkt aantrekkelijk — de woning blijft in de familie en er komt maandelijks geld binnen — maar de huur van een doorsnee gezinswoning dekt zelden de volledige maandfactuur van het woonzorgcentrum, en u wordt op uw tachtigste of negentigste (of via de kinderen) wél verhuurder, met alle verplichtingen van dien: conformiteit, herstellingen, EPC-eisen, risico op wanbetaling. Een uitgebreide afweging leest u in ons artikel over verhuren of verkopen in Antwerpen.

Laten leegstaan is bijna altijd de slechtste optie, zoals we hieronder toelichten. Verkopen geeft als enige scenario volledige zekerheid: de zorgkosten zijn voor jaren gedekt en er blijft niets 'hangen' dat beheerd moet worden.

In de praktijk gebeurt vaak dit: de woning blijft 'nog even' staan zoals ze was, met de inboedel erin, voor als vader of moeder terugkeert of tot de familie eruit is wat ermee moet gebeuren. Uit die tijdelijke situatie groeien jaren van leegstand — en die kosten stevig:

Fiscaal is er intussen weinig reden om te wachten: op de verkoop van de eigen gezinswoning betaalt u geen meerwaardebelasting, en ook wie al langer dan vijf jaar eigenaar is, blijft buiten de meerwaardebelasting van 16,5% op andere woningen. Wachten levert fiscaal dus niets op, terwijl de kosten en het waardeverlies wél doorlopen.

De timing verdient meer aandacht dan ze meestal krijgt. Vanaf de verhuisdag lopen twee kosten parallel: de dagprijs van het woonzorgcentrum én alle kosten van de woning. Elke maand dat de verkoop aansleept, kost het gezin al snel 2.500 tot 3.000 euro aan gecombineerde lasten. Een klassiek verkooptraject met makelaar duurt van eerste bezoek tot akte gemakkelijk zes tot twaalf maanden; hou daar in de financiële planning rekening mee.

Belangrijk is ook wie mag tekenen. Zolang de eigenaar wilsbekwaam is, tekent hij of zij zelf, eventueel met een notariële volmacht voor praktische stappen. Is dat niet meer het geval, dan is een vooraf geregistreerde zorgvolmacht goud waard; zonder zorgvolmacht moet de vrederechter een bewindvoerder aanstellen en de verkoop machtigen, wat maanden extra kan duren. Bespreek dit tijdig met de notaris — het liefst vóór de verhuis, niet erna.

Meld de verkoop tot slot binnen de drie maanden aan de zorgkas en, als de bewoner een inkomensgarantie voor ouderen (IGO) ontvangt, ook aan de pensioendienst.

Bij een verhuis naar het woonzorgcentrum telt niet de allerlaatste euro, maar tempo en zekerheid: de zorgfactuur komt elke maand, en niemand in de familie zit te wachten op een jaar bezichtigingen in het huis van mama of papa.

Een directe verkoop aan wijkopenpanden.be geeft die duidelijkheid snel. U vraagt een gratis en vrijblijvend bod aan en krijgt binnen 2 uur reactie, ook in het weekend. Doorgaans komen we binnen 48 uur langs en ontvangt u een schriftelijk, gemotiveerd bod. We kopen de woning in de huidige staat — ook met verouderde afwerking of een volle inboedel — zodat er niet eerst opgeruimd of opgefrist hoeft te worden. Er is geen makelaarscommissie, we betalen uit eigen middelen, en de akte volgt doorgaans twee tot drie maanden na het akkoord. U kiest bovendien mee de datum van de akte, zodat die aansluit op de verhuis en de financiële planning van het gezin.

Zo weet iedereen binnen enkele dagen waar het gezin aan toe is — en kan de aandacht terug naar wat echt telt: een goede start in het woonzorgcentrum.